Maria Montesssori

Maria Montesssori

Maria Montesssori (1870 – 1952) była włoskim lekarzem (jedną z pierwszych kobiet – lekarzy z dyplomem), psychologiem, psychiatrą, filozofem, antropologiem, biologiem, pedagogiem. Jej bagaż doświadczeń był imponujący. Metoda Marii Montessori wywodzi się z badań nad dziećmi z problemami psychicznymi, ale szybko została ona rozszerzona na badania edukacji dla wszystkich dzieci.

W 1907 Maria Montessori otworzyła pierwszy Casa dei Bambini (Dom Dziecięcy) traktowany jako dom-szkoła dla dzieci z rodzin ubogich. Mówimy tu przede wszystkim o tzw. Dzielnicy Świętego Wawrzyńca (choć stosunkowo szybko idea zaczęła się rozprzestrzeniać dalej). Casa dei Bambini – „domowa szkoła” charakteryzowała się tym, że akcent w niej w porównaniu z klasyczną szkołą postawiony został na rozwoju spontaniczności i własnej aktywności dziecka.

Co ciekawe, na początku Maria Montessori była daleka od wprowadzania dzieciom z domu dziecięcego nauki pisania i czytania, jednak wkrótce przekonała się, jak bardzo jest to dzieciom potrzebne i jak bardzo tego same chcą. Jak sama Maria pisała: „Uczyłam się dziecka.

Uczyłam się dziecka. Wzięłam to, co dziecko mi przekazało i wyraziłam to, i tak powstała metoda zwana metodą Montessori.
Maria Montessori

Z perspektywy czasu można powiedzieć, iż stosunek Marii do dziecka, jej „podążanie za dzieckiem” zrewolucjonizowało edukację. Jej obserwacje wpłynęły na pedagogikę na całym świecie. W dzisiejszych czasach wiele jej wniosków jest stosowanych na co dzień, choć ludzie nie zawsze zdają sobie z tego sprawę. Równocześnie warto zaznaczyć, że niestety ciągle „za mało Montessori” w tzw. systemie i praktyce. Dużo także na tym tle nieporozumień i macoszego, hasłowego traktowania metody. Niestety „moda na Montessori” nie sprzyja jej źródłowemu traktowaniu.

Chcielibyście wiedzieć, tak w kilku słowach, czym tak naprawdę jest ta Metoda Montessori. Gdyby udało nam się wyeliminować nie tylko słowo ‚Metoda’, ale również jego powszechne znaczenie, sprawa byłaby znacznie prostsza. Musimy wziąć pod uwagę osobowość człowieka, a nie metodę edukacji. Słowo ‚Metoda’ powinniśmy zastąpić następującym wyrażeniem: Pomoc oferowana, ażeby osobowość ludzka mogła osiągnąć swoją samodzielność, lub pomoc oferowana, aby wydobyć ludzką osobowość z wiekowych uprzedzeń dotyczących edukacji. Stawanie w obronie dziecka, naukowe rozpoznanie jego natury, głoszenie jego podstawowych praw, zastąpić musi fragmentaryczne sposoby pojmowania edukacji.
Maria Montessori, „Kształtowanie się człowieka”

Maria Montessori kładła ogromny nacisk na swobodny rozwój dzieci. Przeciwstawiała się systemowi szkolnemu, tłumiącemu aktywność dzieci, którego symbolem była dla niej „szkolna ławka”. Montessori uważała, że głównym zadaniem nauczyciela/ rodzica jest wspieranie spontaniczności i twórczości dziecka, towarzyszenie w rozwoju dziecka. Umożliwianie mu wszechstronnego rozwoju fizycznego, duchowego, kulturowego i społecznego poprzez starannie dobrane otoczenie dziecka oraz podążanie za dzieckiem, za jego potrzebami. Najważniejsze dla Marii było szczęście każdego dziecka.

Dziecko nie jest pustym naczyniem, nie zawdzięcza wszystkiego co wie nam, którzy go tego nauczyliśmy. Nie, dziecko jest budowniczym człowieka. Każdego człowieka na tym świecie ukształtowało dziecko którym kiedyś był.
(Maria Montessori, The Absorbent Mind)

To edukacja pełna miłości i ogromnego szacunku względem każdego dziecka. Podstawową zasadą w pedagogice Montessori jest autonomia, ponieważ tylko ona wyzwala kreatywność dziecka obecną w jego naturze. Z wolności powinna natomiast zrodzić się dyscyplina pomagająca dziecku w samorozwoju i życiu społecznym. Maria Montessori nakreśliła ścisłą więź między edukacją a wolnością. Człowiek uczy się, aby zyskać większą niezależność i autonomiczność. Celem pozostaje wychowanie autonomicznych, kompetentnych, odpowiedzialnych, zdolnych do adaptacji obywateli. Montessori była przekonana, że edukacja jest kluczowym czynnikiem zmieniania świata. Uważała, że jest to obszar, który nadał historii ludzkości lepszy kierunek.

...jeśli zbawienie i pomoc mają kiedyś nadejść, stanie się to poprzez dziecko; bo dziecko jest budowniczym człowieka”, a „edukacja od początku życia może naprawdę zmienić teraźniejszość i przyszłość społeczeństwa”.
(Maria Montessori, The Absorbent Mind)

Praktyka pedagogiczna Marii Montessori to praktyka stricte ukierunkowana na budowanie odpowiedzialnej zarówno względem siebie, jak i społeczeństwa Osobowości dziecka, a poprzez dziecko – dojrzałej i odpowiedzialnej osoby dorosłej. To także przede wszystkim nieustanne wspieranie dziecka w jego własnym odkrywaniu swoich możliwości i potencjalności, w poczuciu radości i spełnienia. To ogromna wiara w wewnątrzsterowność dziecka.

Dziecko, poprzez pozostawiony mu w tej praktyce wybór i równoczesną czujność opiekuna, uczy się swoich decyzji i ich konsekwencji – powoduje to wzrost zrozumienia, czym jest własna decyzyjność. Konkretne, sprawdzone przez dziesiątki lat pomoce dydaktyczne Montessori oraz ich nowoczesne, innowacyjne przeprojektowania w sposób niezaprzeczalny angażują dziecko emocjonalnie, intelektualnie i zmysłowo. Nastawienie na zespołowość, a nie na konkurencję uczą, czym jest dobro wspólne i dlaczego warto o nie dbać.

Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości.
Maria Montessori

Edukacja Montessori to także edukacja do pokoju, bardzo ważna w dzisiejszych czasach rosnącej mowy nienawiści i wielokierunkowego niezrozumienia siebie nawzajem. Przede wszystkim to edukacja, która uświadamia szacunek do każdego człowieka oraz środowiska przyrodniczego, dzięki któremu żyjemy.

Powrót